تریبون، از شرکت‌های زیرمجموعه‌ی گروه یکتانت، پنجمین گزارش جامع سئو در ایران را با مشارکت ۵۶۸ نفر منتشر کرد. این شرکت از سال ۱۳۹۷ در حوزه‌ی سئو و روابط‌عمومی فعالیت می‌کند و رپورتاژ آگهی فارسی و خارجی، بک‌لینک، لینک‌پرومکس، تولید محتوای متنی، لینک مارکت و وایرال مارکت از خدمات اصلی آن است. تریبون با حضور در بیش از ۳۷۰۰ رسانه‌ی فارسی‌زبان و ۱۰ هزار رسانه‌ی بین‌المللی، به بیش از ۶۰ هزار کسب‌وکار کمک می‌کند بیشتر دیده شوند. ارتباط نزدیک این پلتفرم با متخصصان سئو، پشتوانه‌ی تهیه‌ی گزارشی شده است که تصویری مبتنی‌بر داده از وضعیت متخصصان، درآمدها، ابزارها، چالش‌ها و آینده‌ی سئو در سالی پرتلاطم ارائه می‌دهد.
در تهیه‌ی این گزارش، پاسخ ۴۱۳ متخصص سئو و ۷۵ نفر از افرادی که با متخصصان سئو کار می‌کنند تحلیل شد و ۸۰ پاسخ نامرتبط کنار گذاشته شد. پیش از انتشار، سؤال‌ها و گزینه‌های پرسش‌نامه در یک فوکوس‌گروپ ۶ نفره از متخصصان سئو بررسی شد. حامی رسانه‌ای گزارش، رسانه‌ی دی‌ام‌برد است.
متخصصان سئو چه کسانی هستند؟
۶۹٪ پاسخ‌دهندگان زیر ۳۵ سال دارند و مانند سال‌های گذشته، بیشتر آنان مرد هستند. بدنه‌ی این جامعه نسبتا جوان و هنوز در حال کسب تجربه است. سهم فعالیت فریلنسری با رشد ۱۸٫۶ درصدی به ۵۴٪ رسیده است. این رشد می‌تواند نشانه‌ی تمایل به استقلال و آزادی عمل بیشتر در انتخاب پروژه و شیوه‌ی کار باشد. سهم تیم داخلی شرکت‌ها ۴۳٪ و سهم آژانس‌ها ۱۲٪ است. سهم فعالیت روی سایت شخصی هم که بر‌اساس گزارش سال‌گذشته رو به افزایش بود، امسال از ۳۸٪ به ۲۴٪ رسیده است.
سئو شغلی منعطف است و متخصصان آن می‌توانند هم‌زمان روی چند پروژه‌ی داخلی و بین‌المللی کار کنند. با این حال ۷۴٪ ترجیح می‌دهند فقط در یک محل کار فعالیت کنند؛ ۳۱٪ فقط به‌صورت فریلنسری و ۲۸٪ فقط در تیم داخلی شرکت. متخصصان با افزایش تجربه به سمت فریلنسری می‌روند، اما کار در شرکت تا ۴۰ سالگی همچنان برای بسیاری گزینه‌ی باثبات‌تری است. در تقریبا همه‌ی بازه‌های سنی، فعالیت روی سایت شخصی از کار در آژانس طرف‌دار بیش‌تری دارد.
زنان بیشتر به کار در شرکت یا آژانس تمایل دارند و ثبات محل کار برای‌شان اهمیت بیش‌تری دارد. مردان نسبتا بیشتر فریلنسری یا پروژه‌های شخصی را انتخاب می‌کنند؛ مسیری که درآمد بیشتر و عدم قطعیت بیش‌تری دارد. دو سال نخست فعالیت در سئو دوره‌ی مهمی برای کسب تجربه و روشن شدن مسیر حرفه‌ای است. تازه‌واردها ابتدا با پروژه‌ی شخصی تجربه کسب می‌کنند و پس از یک سال، برای حرفه‌ای شدن به شرکت‌ها می‌پیوندند. آن‌ها در کم‌تر از دو سال پروژه‌های جدید را امتحان می‌کنند و پس از پنج سال، مدیریت هم‌زمان چند پروژه را یاد می‌گیرند.
درآمد ۱۴۰۴؛ رشد واقعی یا جبران تورم؟
سهم متخصصانی که بیش از ۳۰ میلیون تومان درآمد دارند، از ۴۱٪ در سال ۱۴۰۳ به ۶۵٪ در سال ۱۴۰۴ رسیده است. با در نظر گرفتن تورم، این رشد احتمالا تنها هزینه‌های زندگی را جبران کرده است. ۴۲٪ فریلنسرهای تک‌شغله بیش از ۵۰ میلیون تومان درآمد داشته‌اند. این نسبت برای شاغلان شرکت‌ها ۲۹٪، برای آژانس‌ها ۲۴٪ و برای فعالان سایت شخصی ۳۴٪ است.
شرکت‌ها بیشتر بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان و آژانس‌ها کم‌تر از ۳۰ میلیون تومان پرداخت کرده‌اند. در مقابل، ۱۶٪ فعالان سایت شخصی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان درآمد داشته‌اند. درآمد با ارتقای جایگاه شغلی به‌صورت پله‌ای افزایش یافته است. با این حال ۳۶٪ مشاوران و استراتژیست‌ها بیش از ۲۰۰ میلیون تومان درآمد دارند، در حالی که ۶٪ مدیران سئو هنوز کم‌تر از ۳۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند.
فریلنسرها و آژانس‌ها پروژه را از کجا می‌گیرند؟
۸۳٪ پاسخ‌دهندگان «معرفی از طریق دوستان و کارفرمایان قبلی» و ۶۱٪ «شبکه‌سازی شخصی» را موثرترین راه دریافت پروژه‌ی جدید می‌دانند. پلتفرم‌های کاریابی نقش چندانی در این زمینه ندارند. مانند سال ۱۴۰۳، «صبور نبودن کارفرما»، «انتظارات بیش از حد» و «محدودیت بودجه» اصلی‌ترین چالش‌های همکاری با کارفرما بوده‌اند. در سال ۱۴۰۴ «شرایط کشور و عدم قطعیت» نیز به این فهرست اضافه شده و سئو مسترها با شرایطی روبه‌رو شدند که از کنترل‌شان خارج بود.
با وجود قطعی‌های مکرر اینترنت، ۳۱٪ فریلنسرها و ۴۶٪ آژانس‌ها در سال ۱۴۰۴ پروژه‌ی بین‌المللی و درآمد ارزی داشته‌اند. این سهم تقریبا مشابه سال ۱۴۰۳ است. در سال ۱۴۰۳ اصلی‌ترین دلیل قطع همکاری، انتظار کارفرما برای نتیجه‌ی کوتاه‌مدت بود. در سال ۱۴۰۴ «جنگ و شرایط ناپایدار کشور» جای آن را گرفت و ۷۱٪ آژانس‌ها و ۶۶٪ فریلنسرها آن را دلیل قطع همکاری دانسته‌اند. بیش از نیمی از آنان نیز به اختلال و قطعی اینترنت اشاره کرده‌اند.
ساختار تیم‌های سئو در شرکت‌ها چه تغییری کرد؟
نسبت به سال ۱۴۰۳، سهم کارشناسان ارشد افزایش و سهم مدیران و استراتژیست‌ها کاهش یافته است. تعداد تیم‌های سئوی تک‌نفره نیز ۲۰٪ بیشتر شده است. این تغییر می‌تواند نشانه‌ی بازچینی نیروی انسانی شرکت‌ها در شرایط اقتصادی ناپایدار سال ۱۴۰۴ باشد. در شرکت‌های کوچک‌تر سهم کارشناسان بیشتر است. با بزرگ‌تر شدن شرکت، سهم کارشناسان ارشد و مدیران افزایش و سهم مشاوران و استراتژیست‌ها کاهش می‌یابد. به بیان دیگر، شرکت‌های بزرگ‌تر کم‌تر به نقش‌های مشاوره‌ای نیاز دارند و بیشتر بر اجرای ساختارمند سئو تمرکز می‌کنند.
۶۰٪ پاسخ‌دهندگان «استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندها» را مهم‌ترین تغییر ساختار تیم سئو می‌دانند. پس از آن ارتقای مهارت‌ها بر اساس بهترین روش‌های روز با ۲۵٪، افزایش همکاری بین تیم‌ها با ۲۱٪ و اتوماسیون فرآیندهای سئو با ۲۰٪ قرار دارند. سهم سایر تغییرات این است: استخدام نیروی جدید یا گسترش نقش‌ها ۱۸٪، بدون تغییرات جدی ۱۸٪، برون‌سپاری بخشی از فعالیت‌ها ۱۱٪، حذف تیم سئو ۹٪ و انتقال یا ادغام مسئولیت‌ها در تیم دیگر ۵٪. قرار گرفتن هوش مصنوعی و ارتقای مهارت‌ها در کنار یک‌دیگر نشان می‌دهد سئو به سمت استفاده‌ی گسترده‌تر از هوش مصنوعی حرکت می‌کند. این روند در گزارش جهانی SEJ نیز دیده می‌شود. در آن گزارش، استفاده از هوش مصنوعی با ۴۲٪، افزایش همکاری بین تیم‌ها با ۳۷٫۷٪ و ارتقای مهارت‌ها با ۳۶٫۵٪ مهم‌ترین تغییرات بوده‌اند.
در سال ۱۴۰۳ تنها ۶٪ متخصصان کاهش بودجه را تجربه کرده بودند. در سال ۱۴۰۴ «کاهش نیروی انسانی» با ۳۴٪ و حذف «هزینه‌ی ابزارهای سئو» با ۱۵٪ رایج‌ترین روش‌های صرفه‌جویی بوده است و ۲۶٪ نیز کاهش بودجه نداشته‌اند. سئو به صنعت خاصی محدود نیست و از «تجهیزات صنعتی» تا «سلامت و پزشکی» را در بر می‌گیرد. مانند سال ۱۴۰۳، تجربه‌ی عملی سئو با ۵۵٪ معیار اصلی استخدام است. مدیران در کنار تجربه به دنبال نیروهایی هستند که توانایی تحلیل داده داشته باشند (۴۸٪) و با مفاهیم و ترندهای جدید آشنا باشند (۴۰٪). مسئولیت‌پذیری و مدیریت زمان (۳۸٪) و انگیزه برای یادگیری و توسعه‌ی مهارت‌ها (۳۵٪) نیز برای‌شان اهمیت دارد.
انتظار کارفرما و نتیجه‌ی واقعی
۶۲٪ کارفرمایان از سئو «افزایش فروش و بازگشت سرمایه» انتظار داشته‌اند، اما تنها ۲۶٪ متخصصان تحقق آن را گزارش کرده‌اند. در «بهبود رتبه‌ی کلمات کلیدی» فاصله‌ی انتظار و نتیجه بسیار کم‌تر است و ۵۲٪ انتظار در برابر ۵۰٪ تحقق قرار دارد. در شاخص‌هایی مانند «رشد ترافیک ارگانیک» و «بهینه‌سازی محتوا»، سهم موارد محقق‌شده حتی از انتظارات بیشتر بوده است. این شکاف نشان می‌دهد چالش اصلی متخصصان سئو، تبدیل دستاوردهای سئویی به نتیجه‌ی ملموس کسب‌وکاری است.
«رتبه‌ی کلمات کلیدی» همچنان اصلی‌ترین معیار سنجش موفقیت است. ۶۵٪ متخصصان در سال ۱۴۰۳ و ۵۴٪ در سال ۱۴۰۴ آن را انتخاب کرده‌اند. «ترافیک ارگانیک» با ۴۳٪ در رتبه‌ی دوم و «دیده‌شدن در نتایج جستوجو» با ۲۹٪ در رتبه‌ی سوم قرار دارد. با وجود انتظار کارفرمایان برای فروش بیشتر، نرخ بازگشت سرمایه تنها ششمین معیار سنجش متخصصان است.
کدام فعالیت‌های سئو موثرتر بودند؟
«تولید محتوای تجربه‌محور و تخصصی» با میانگین رتبه‌ی ۴٫۸۷ موثرترین فعالیت سئو در سال ۱۴۰۴ بوده است. پس از آن «بهبود سئوی فنی»، «کیوورد ریسرچ» و «به‌روزرسانی محتوا» قرار دارند. در گزارش SEJ نیز همین رویکرد با ۶۶٫۳٪ موثرترین روش معرفی شده است. «بررسی فنی سایت و رفع مشکلات تکنیکال» با ۴۸٪ و «تولید محتوا» با ۴۱٪ زمان‌برترین فعالیت‌ها هستند. این نتیجه با داده‌های موثرترین فعالیت‌ها هم‌خوانی دارد. در گزارش جهانی SEJ نیز تولید محتوا با ۴۲٫۶٪ زمان‌برترین فعالیت سئو بوده است.
«سئوی خارجی و استراتژی لینک‌سازی» و «تحلیل و آنالیز» هر کدام با ۳۸٪ دشوارترین فعالیت‌ها بوده‌اند. نسبت به سال ۱۴۰۳، دشواری «یادگیری مداوم» ۴۲٪ افزایش یافته است. در مقابل، دشواری «تطبیق با الگوریتم‌های گوگل» ۱۴٪ و «استراتژی کلمات کلیدی» ۱۹٪ کاهش داشته است. این تغییر نشان می‌دهد متخصصان به جای واکنش صرف به تغییرات الگوریتم، به سمت رویکردهای جامع‌تر، تحلیل و یادگیری مستمر رفته‌اند.
از نگاه متخصصان، مهم‌ترین عوامل رتبه‌بندی در سال ۱۴۰۴ این‌ها بوده‌اند: محتوای مفید و باکیفیت (Helpful Content) با ۶۸٪، فاکتورهای سئوی تکنیکال با ۴۶٪، E-E-A-T و تخصص نویسنده با ۴۵٪ و تجربه‌ی کاربری با ۴۴٪. انطباق نتایج با تجربه‌ی واقعی کاربران (Real World Signals) و آگاهی از برند و جست‌و‌جوی آن نیز هر کدام ۳۳٪ را به خود اختصاص داده‌اند. این نتایج نشان می‌دهد متخصصان زمان خود را صرف فعالیت‌هایی می‌کنند که اثربخش‌تر می‌دانند. در سال ۱۴۰۳ نیز «محتوای باکیفیت» و «سئوی تکنیکال» دو عامل نخست رتبه‌بندی بودند. اثر به‌روزرسانی الگوریتم‌ها هم در سال ۱۴۰۴ تقریبا مشابه سال ۱۴۰۳ بوده است؛ ۳۰٪ متخصصان تاثیری احساس نکرده‌اند و ۴۵٪ تاثیر مثبت گزارش کرده‌اند.
جنگ و قطعی اینترنت؛ چالش نخست سال ۱۴۰۴
«جنگ و شرایط ناپایدار کشور» با ۷۷٪ و «اختلال و محدودیت اینترنت» با ۷۰٪ در صدر چالش‌ها و عوامل کاهش اثربخشی سئو قرار دارند. پس از آن‌ها ناکافی بودن بودجه‌ی سئو با ۲۸٪ و نبود حمایت مدیران و ناآگاهی کارفرما با ۲۱٪ آمده‌اند. محدودیت‌های فنی و زیرساختی با ۱۹٪ و به‌روزرسانی الگوریتم‌ها و بی‌ثباتی نتایج با ۱۶٪ در رتبه‌های بعدی هستند.
در گزارش جهانی SEJ، بزرگ‌ترین چالش متخصصان سئو بی‌ثباتی الگوریتم‌ها با ۵۹٫۳٪ بوده است، اما در ایران شرایط متفاوت است. سه چالش نخست سئو در ایران در سال ۱۴۰۳ به ترتیب «بودجه»، «ناآگاهی کارفرما» و «ناپایداری الگوریتم» بودند. در سال ۱۴۰۴ «جنگ و شرایط ناپایدار کشور» با ۷۷٪ و فاصله‌ی قابل توجه به چالش نخست تبدیل شد. به بیان دیگر، بخش مهمی از افت عملکرد سئو در این سال به استراتژی یا اجرا مربوط نبود، بلکه به شرایطی مربوط بود که از کنترل تیم‌ها خارج بود.
لینک‌سازی؛ انتشار رپورتاژ فارسی همچنان در صدر
مانند سال ۱۴۰۳، ۷۱٪ متخصصان «انتشار رپورتاژ فارسی» را پراستفاده‌ترین روش لینک‌سازی و ۶۵٪ آن را موثرترین روش دانسته‌اند. فاصله‌ی اندک میان میزان استفاده و اثربخشی نشان می‌دهد این روش هم رایج‌ترین است و هم از نگاه متخصصان یکی از قابل‌اتکاترین روش‌های لینک‌سازی خارجی. «لینک‌سازی لایه‌ای» در جایگاه دوم قرار دارد؛ ۳۱٪ متخصصان آن را پر استفاده و ۲۶٪ موثرترین دانسته‌اند.
مهم‌ترین معیارهای انتخاب رسانه برای لینک‌سازی خارجی به ترتیب «درصد ایندکس» با ۵۶٪ پاسخ، «DA/DR بالا» با ۳۷٪ پاسخ و «امکان انتشار لینک فالو» با ۳۲٪ پاسخ است. در دوره‌ی قطعی اینترنت، رسانه‌های دارای هاست خارج یا GeoDNS اولویت بالاتری داشتند.
هوش مصنوعی در کار روزمره‌ی متخصصان سئو
در سال ۱۴۰۳، ۴٪ متخصصان سئو از هوش مصنوعی استفاده نکرده بودند. این رقم امسال به ۰٫۷٪ رسیده است؛ یعنی ۹۹٫۳٪ متخصصان از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. ۶۲٪ متخصصان برای تولید محتوای متنی و ۵۳٫۵٪ برای تولید تصویر از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. این ترتیب در سال ۱۴۰۳ نیز برقرار بود، با سهم ۶۷٪ برای محتوای متنی و ۳۴٪ برای تولید تصویر. تحلیل داده با ۴۵٫۳٪، بررسی نیت کاربران (intent) با ۳۴٫۱٪، کیوورد ریسرچ با ۳۲٫۴٪ و بررسی سئوی تکنیکال با ۳۲٫۲٪ از دیگر کاربردهای رایج هستند.
کاربردهای پیشرفته‌تر سهم کم‌تری دارند. بهینه‌سازی برای AI Overview و GEO با ۳۱٪، ساخت کدهای اسکیما با ۲۸٫۳٪ و دسته‌بندی داده‌ها (Clustering) با ۲۸٫۱٪ در این گروه قرار دارند. بررسی Content Gap با ۱۷٫۴٪ و پیش‌بینی آینده با ۶٫۵٪ کم‌ترین سهم را دارند. به نظر می‌رسد هوش مصنوعی فعلا بیشتر ابزاری برای افزایش سرعت و بهره‌وری در فعالیت‌های روزمره است.
درباره‌ی تغییر رفتار کاربران در اثر نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی، ۳۲٪ متخصصان تغییر جدی ندیده‌اند. ۲۵٪ کاهش جدی ایمپرشن و کلیک و ۲۳٪ افزایش کلیک و ایمپرشن کلمات هدف را گزارش کرده‌اند. ۱۹٪ نیز تغییر رفتار کاربر و طولانی‌تر شدن کوئری‌ها را مشاهده کرده‌اند. این نتایج نشان می‌دهد تاثیر هوش مصنوعی بر عملکرد سئو هنوز یک‌دست نیست و بسته به نوع جستوجو، می‌تواند به کاهش یا حتی افزایش کلیک منجر شود.
۶۲٪ متخصصان قصد دارند مهارت کار با ابزارهای هوش مصنوعی را تقویت کنند. توسعه‌ی دانش سئو با ۵۱٪، مارکتینگ با ۴۷٪ و تحلیل داده با ۳۹٪ در رتبه‌های بعدی هستند. پس از آن‌ها مهارت‌های نرم با ۲۶٪، برنامه‌نویسی با ۱۶٪ و تولید محتوا با ۱۲٪ قرار دارند. با وجود اهمیت محتوا در سئو، سهم پایین تولید محتوا می‌تواند نشان دهد متخصصان کارهای اجرایی را بیشتر به هوش مصنوعی می‌سپارند. تمرکز خودشان هم بر دانش عمیق‌تر سئو، بازاریابی و تحلیل داده است؛ مهارت‌هایی که به درک ارتباط سئو با فروش و بازگشت سرمایه کمک می‌کنند. این همان انتظاری است که از کارفرما محقق نشده بود.
متخصصان سئو از چه ابزارهایی استفاده می‌کنند؟
دستیارهای تولید محتوا با هوش مصنوعی با ۵۰٪ پراستفاده‌ترین ابزارهای متخصصان سئو هستند. پس از آن ابزارهای ردیابی رتبه و تحلیل نتایج جستوجو (SERP) با ۳۹٪ و ابزارهای تحلیل داده و گزارش عملکرد سایت با ۳۶٪ قرار دارند. ابزارهای بررسی زیرساخت فنی سایت و ابزارهای اتوماسیون سئو هر کدام با ۳۲٪ در رتبه‌های بعدی‌اند. ابزارهای بررسی بک‌لینک با ۲۹٪، ابزارهای چند کاربردی با ۲۳٪ و ابزارهای بهینه‌سازی و برنامه‌ریزی محتوا با ۱۴٪ نیز در این فهرست هستند. این داده‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی از نقش دستیار فراتر رفته و به بخشی از ابزارهای روزمره‌ی متخصصان تبدیل شده است. ابزارهای کلاسیک نیز همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند.
در میان ابزارهای ایرانی، سئو سیگنال با ۵۸٪ پرکاربردترین ابزار است. پس از آن جت سئو با ۲۷٪، کیووردچی با ۲۳٪ و میزفا تولز با ۱۴٪ قرار دارند. کی‌دبلیو رنک با ۴٪، رنک فایند با ۳٪ و جی‌زد سئو با ۲٪ سهم کم‌تری دارند. ۱۵٪ متخصصان نیز از هیچ ابزار ایرانی استفاده نمی‌کنند.
آینده‌ی سئو به چه سمتی می‌رود؟
اهمیت E-E-A-T در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ از ۲۹٪ به ۶۱٪ رسیده و در پیش‌بینی دو سال آینده نیز در صدر است. پس از آن «محتوای People-first» و «تجربه‌ی کاربری» هر کدام با ۵۰٪ قرار دارند. این تغییر نشان‌دهنده‌ی نقش پررنگ‌تر اعتبار و تجربه‌ی دست‌اول در کنار کیفیت محتواست. احتمالا افزوده شدن نتایج مبتنی‌بر هوش مصنوعی به SERP و استفاده‌ی بیشتر کاربران از مدل‌های زبانی در این تغییر اثر داشته است.
در استراتژی‌های آینده، تقویت E-E-A-T با ۴۶٪ و سئوی مبتنی‌بر نیاز و رفتار مخاطب با ۴۳٪ در صدر قرار دارند. سئو با تمرکز بر نرخ تبدیل با ۳۳٪، اتوماسیون فرآیندها با ۳۲٪، ایجاد topical authority با ۳۱٪، بهبود سئوی فنی با ۲۸٪ و نگارش محتوا با کمک هوش مصنوعی با ۲۴٪ در رتبه‌های بعدی هستند. در گزارش جهانی SEJ اما محتوای نوشته‌شده توسط انسان با کمک هوش مصنوعی با ۵۸٫۵٪ در صدر است. پس از آن در گزارش جهانی تقویت E-E-A-T با ۴۹٫۶٪، سئوی متمرکز بر نرخ تبدیل و بازگشت سرمایه با ۳۳٫۷٪ و topical authority با ۳۳٫۲٪ قرار دارند. به نظر می‌رسد متخصصان سئو در ایران بیشتر بر اعتبار محتوا و شناخت کاربر تمرکز دارند. در سطح جهانی اما مدل ترکیبی انسان و هوش مصنوعی به‌عنوان مسیر آینده‌ی سئو بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
بزرگ‌ترین نگرانی متخصصان سئو درباره‌ی آینده، «جنگ و شرایط ناپایدار کشور» با ۷۱٪ و «اختلال و محدودیت اینترنت» با ۶۹٪ است. در رتبه‌ی سوم و با فاصله‌ی قابل توجه، «کاهش کلیک به دلیل پاسخ‌های هوش مصنوعی» با ۳۱٪ قرار دارد که نگرانی تازه‌ای در میان متخصصان ایرانی است. در گزارش جهانی SEJ همین نگرانی با ۷۷٫۹٪ در صدر فهرست است. این نتیجه نشان می‌دهد بخشی از موانع پیش روی متخصصان خارج از کنترل آن‌هاست و برخلاف چالش‌های معمول سئو، راه‌حل مشخص و قابل پیش‌بینی ندارد.
آینده‌ی شغلی متخصصان سئو
در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، تمایل به مهاجرت در میان متخصصان سئو حدود ۲۴٪ افزایش و تمایل به ادامه‌ی فعالیت در سئو ۱۸٪ کاهش یافته است. ۳۳٪ متخصصان نیز درباره‌ی ادامه‌ی فعالیت خود در سئو اطمینان ندارند؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۸۳٪ افزایش یافته است. دلیل این تردید می‌تواند چالش‌های بیرونی مانند شرایط ناپایدار کشور و اختلالات پیش‌بینی‌ناپذیر اینترنت باشد. نگرانی‌های درونی درباره‌ی آینده‌ی سئو و نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی هم می‌تواند در آن نقش داشته باشد.
بودجه‌ی سئو؛ ادامه‌ی سرمایه‌گذاری با وجود بحران
۴۶٪ متخصصان اعلام کرده‌اند بودجه‌ی سئو در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است و ۴۷٪ پیش‌بینی می‌کنند بودجه‌ی سال ۱۴۰۵ نیز بیشتر شود. سهم کسانی که برای سال ۱۴۰۵ کاهش بودجه پیش‌بینی می‌کنند، تقریبا با سهم کاهش گزارش‌شده در سال ۱۴۰۳ برابر است. بنابراین با وجود نگرانی‌ها از شرایط کشور و اینترنت، سرمایه‌گذاری روی سئو ادامه دارد و چشم‌انداز بودجه‌ی سال ۱۴۰۵ مثبت به نظر می‌رسد.
جنگ و قطعی اینترنت چه اثری بر سئو داشت؟
۹۳٪ متخصصان سئو اعلام کرده‌اند قطعی اینترنت بر نتایج سئو اثر گذاشته است. ۳٪ پاسخ منفی داده‌اند و ۳٪ پاسخ دقیقی نداشته‌اند. ۹۴٪ نیز تاثیر جنگ و شرایط ناپایدار کشور بر نتایج را تأیید کرده‌اند و در این پرسش هم ۳٪ پاسخ منفی و ۳٪ پاسخ نامشخص داده‌اند. این شرایط فقط عملکرد پروژه‌ها را تحت تاثیر قرار نداد. ۵۱٪ متخصصان سئو در دوران جنگ و اختلال اینترنت شغل دوم یا فعالیت جایگزین داشته‌اند، ۴۲٪ نداشته‌اند و ۷٪ پاسخ دقیقی نداشته‌اند. این موضوع در افزایش تمایل به مهاجرت و تردید درباره‌ی ادامه‌ی فعالیت در سئو نیز بازتاب یافته است.
متخصصان در دوران جنگ و قطعی اینترنت استراتژی خود را تغییر دادند. تمرکز روی سئوی داخلی و تولید محتوا با ۴۴٪ رایج‌ترین تغییر بود. توسعه‌ی GeoDNS روی سایت با ۲۸٪، تمرکز روی سئوی فنی با ۲۶٪، انتقال هاست به داخل برای حفظ ترافیک با ۲۴٪ و توقف لینک‌سازی خارجی با ۲۱٪ در رتبه‌های بعدی بودند. انتقال هاست به خارج برای حفظ جایگاه با ۱۷٪ و همگام‌سازی هاست داخل و خارج با ۱۱٪ نیز در این فهرست قرار دارند. لینک‌سازی در رسانه‌های دارای هاست خارج یا GeoDNS و Mirror کردن سایت روی سرورهای خارجی هر کدام ۱۰٪ بوده‌اند و ۱۵٪ نیز پاسخ دقیقی نداشته‌اند. شرایط اینترنت متخصصان را به سمت کاهش وابستگی به زیرساخت و فعالیت خارجی و تمرکز بیشتر بر بخش‌های کنترل‌پذیرتر سئو برده است. هدف این تغییرات، حفظ فروش تا حد ممکن و فراهم کردن زمینه‌ی بازگشت سریع‌تر به نتایج قبلی پس از بحران بوده است.
پس از جنگ ۱۲ روزه، ۷۷٪ متخصصان اقدام پیشگیرانه انجام داده‌اند. استفاده از سایر کانال‌های بازاریابی برای جبران کاهش فروش از سئو با ۳۵٪ و تمرکز روی سئوی داخلی با ۳۴٪ رایج‌ترین اقدامات بوده‌اند. توسعه‌ی GeoDNS با ۲۳٪، تمرکز روی سئوی تکنیکال با ۲۲٪، انتقال هاست سایت به خارج با ۱۹٪ و لینک‌سازی خارجی با رسانه‌های دارای هاست خارج یا GeoDNS با ۱۴٪ در رتبه‌های بعدی قرار دارند. ۲۳٪ نیز اقدامی انجام نداده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهد تجربه‌ی بحران نخست، بخشی از متخصصان را به سمت کاهش وابستگی به سئو و زیرساخت‌های آسیب‌پذیر و آمادگی برای بحران‌های احتمالی بعدی برده است.
متخصصان درباره‌ی آینده‌ی سئو چه می‌گویند؟
مهران منصوری‌فر، موسس سایت مدیر وب، معتقد است هوش مصنوعی تعریف موفقیت در سئو را تغییر می‌دهد: «هوش مصنوعی سئو را از بین نمی‌برد، اما تعریف موفقیت در سئو را قطعا تغییر می‌دهد. سال‌ها هدف اصلی همه‌ی ما این بود که در نتایج جستوجو دیده شویم، رتبه بگیریم و کلیک دریافت کنیم. در آینده‌ی نزدیک، یک مرحله قبل از کلیک اهمیت بیش‌تری پیدا می‌کند.» او اضافه می‌کند: «برنده‌ی اصلی، سایت یا برندی است که انسان‌ها به آن اعتماد می‌کنند و هوش مصنوعی هم برای پاسخ دادن به انسان‌ها، به سراغ آن می‌رود.»
پیمان خلیلی، استراتژیست و مشاور سئو، دوره‌ی کنونی را «ماه عسل سئو» می‌نامد. به گفته‌ی او، هوش مصنوعی به کمک متخصصان آمده، اما SERP فارسی هنوز به اندازه‌ی بسیاری از کشورها تحت تاثیر پاسخ‌های AI قرار نگرفته است. او می‌گوید: «مسئله‌ی امروز انتخاب بین SEO سنتی و AI Search نیست؛ مهم‌ترین وظیفه این است که هم‌زمان برای هر دو آماده باشیم. Click، CTR و Ranking باید در کنار شاخص‌هایی مثل Visibility و Share of Voice دیده شوند.»
میلاد شولی، مدیر سئوی نوبیتکس، ارزش متخصص سئو را در کیفیت تصمیم‌گیری می‌بیند: «ارزش تخصص ما بیش از گذشته به کیفیت تصمیم‌هایمان وابسته خواهد شد: کدام فرصت ارزش سرمایه‌گذاری دارد، کدام پروژه باید متوقف شود و بودجه‌ی محدود کسب‌وکار کجا بیش‌ترین شانس بازگشت دارد.» به گفته‌ی او، آینده متعلق به متخصصانی است که هوش مصنوعی را وارد کار روزمره می‌کنند و کسب‌وکار را می‌فهمند.
امین هاشمی، متخصص و مدرس سئو، بر اهمیت سایتیشن تاکید می‌کند: «سایتیشن امروز در بحث GEO (بهینه‌سازی برای موتورهای پاسخ‌گو) آن‌قدر اثر دارد که برای من دیگر جای بحث نمانده. با این حال هنوز جای این آیتم در پلن‌های سئو خالی است.» او هم‌چنین می‌گوید: «فقط خود بک‌لینک مهم نیست؛ هیچ‌وقت نبوده. از اول مشخص کنید می‌خواهید با چه عبارتی دیده شوید؛ نه فقط کلمه‌ی کلیدی، بلکه پرامپت.»
رضا شیرازی، هم‌بنیان‌گذار آژانس SEO24 در کانادا، تفاوت اصلی سئو در ایران و بازارهای بین‌المللی را در «تعریف سئو» می‌داند: «در خارج از ایران سئو یک کانال رشد است، نه یک ردیف هزینه.» به گفته‌ی او، محدودیت‌هایی مانند تحریم و قطعی اینترنت متخصصان ایرانی را خلاق‌تر کرده است: «هوش مصنوعی فرآیندهای سئو در دنیا را دگرگون کرده و این موج هنوز به ایران نرسیده. این فاصله پر از فرصت است.»
علیرضا ناجی، مشاور سئو، معتقد است: «هوش مصنوعی می‌تواند در این مسیر کمک کند، اما فراوانی خروجی به معنای فراوانی ارزش نیست.» او تاکید می‌کند: «بقای ما به هر چه بیشتر انسان بودن گره خورده است، نه به هر چه بیشتر humanize کردن متن‌ها.»
نسخه‌ی کامل پنجمین گزارش جامع سئو در ایران به‌صورت رایگان در سایت تریبون در دسترس است.